ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA
 

STAN ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA W POLSCE
Emisja pyłów i gazów jest w Polsce bardzo duża. Na przykład w jednym tylko 1998 r. do powietrza przedostało się ponad 2522 tys. ton zanieczyszczeń, w tym pyłowe stanowiły 10,1%, a gazowe 89,9%.
Zanieczyszczenia gazowe osiągnęły 2267 tys. ton (w tym SO, 58,9%, CO 16,3%, NO i NO2 18,3%, węglowodory i inne 6,5%), zanieczyszczenia pyłowe zaś 254 tys. ton, w tym: popiół lotny 83,3%, pyły z produkcji cementu 3,8%.
W ostatnich latach nastąpiło korzystne ograniczenie emisji zanieczyszczeń. I tak np. w 1998 r. emisje pyłowe były o ok. 86% niższe od bardzo wysokiego stanu z 1987 r., a emisje gazowe (S02, NOX, CO) spadły odpowiednio o ponad 58%.

WPŁYW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA NA ZDROWIE CZŁOWIEKA
Określenie ujemnego wpływu zanieczyszczeń powietrza na organizm człowieka jest zagadnieniem bardzo złożonym, zależy bowiem od wielu czynników, jak: wiek, indywidualna odporność organizmu, warunki klimatyczne, stężenie i czas oddziaływania zanieczyszczeń. W celu oceny wpływu zanieczyszczonego powietrza na organizmy prowadzi się badania biologiczne ludzi, zwierząt, roślin oraz badania statystyczne dotyczące występowania chorób.
W wyniku badań i obserwacji stwierdzono, że niektóre choroby lub dolegliwości ludzi mogą być związane z oddziaływaniem zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego.
Do schorzeń takich należą:
- choroby układu oddechowego: zapalenie błony śluzowej jamy
nosowej, gardła, oskrzeli, nowotwory płuc;
- zaburzenia centralnego układu nerwowego: bezsenność, bóle głowy, złe samopoczucie
- choroby oczu, zapalenie spojówek oka;
- reakcje alergiczne ustroju;
- zaburzenia w układzie krążenia, choroby serca.

Zanieczyszczenia atmosfery, oprócz schorzeń ludzi, zwierząt i szkodliwego wpływu na uprawy i drzewostan, powodują:
- niszczenie budowli (niejednokrotnie o walorach zabytkowych);
- korozję metali oraz zwiększone zużycie maszyn i urządzeń;
- niszczenie skóry, papieru, odzieży;
- wydłużanie czasu wysychania farb i lakierów;
- redukcję promieniowania słonecznego, na skutek absorbowania go
I rozpraszania.

WPŁYW POSZCZEGÓLNYCH CZYNNIKÓW:
Dwutlenek siarki atakuje najczęściej drogi oddechowe i struny głosowe. Wdychanie SO2 powoduje skurcze oskrzeli. Długotrwałe oddychanie powietrzem z zawartością SO2, nawet w niskich stężeniach, powoduje uszkodzenie dróg oddechowych, prowadzące do nieżytów oskrzeli; częste przypadki tego schorzenia stwierdzono w badaniach epidemiologicznych mieszkańców miast o zanieczyszczonym powietrzu. Dwutlenek siarki, po wniknięciu w ściany dróg oddechowych, przenika do krwi i dalej do całego organizmu; kumuluje się w ściankach tchawicy i oskrzelach oraz w wąt­robie, śledzionie, mózgu i węzłach chłonnych. Duże stężenie SO2 w powiet­rzu może prowadzić do zmian w rogówce oka.
Toksyczność tlenków azotu jest różna, np. NO2 jest czterokrotnie bardziej toksyczny niż NO. Toksyczne działanie dwutlenku azotu polega na ograniczaniu dotleniania organizmu; obniża on zdolności obronne ustroju na infekcje bakteryjne. NO2 działa drażniąco na oczy i drogi oddechowe, jest przyczyną zaburzeń w oddychaniu, powoduje choroby alergiczne, m.in. astmę - szczególnie u dzieci mieszkających w miastach narażonych na smog. Zarówno NO, jak i NO2 są prekursorami powstających w glebie rakotwórczych i mutagennych nitrozoamin.
Metale ciężkie odkładają się w szpiku kostnym, śledzionie i nerkach; uszkadzają układ nerwowy - hamują produkcję enzymów odpowiedzial­nych za wytwarzanie energii w ośrodkowym układzie nerwowym; powodu­ją anemię, zaburzenia snu, pogorszenie sprawności umysłowej, agresyw­ność; mogą wywoływać zmiany nowotworowe.
Wśród metali ciężkich na uwagę zasługuje ołów, ponieważ źródła jego emisji - spaliny samochodów gaźnikowych - występują obecnie niemal wszędzie. Ołów jest pobierany przez rośliny i kumulowany w ich tkankach. Dlatego też roślinność w sąsiedztwie dróg o dużym nasileniu ruchu samochodowego zawiera ołów o stężeniach szkodliwych dla samych roślin, jak i spożywających je zwierząt i ludzi. Obszar skażenia ołowiem roślinności wzdłuż autostrad dochodzi do 150 m od brzegu jezdni, a w odległości do 10 m od jezdni zawartość ołowiu wielokrotnie przekracza dopuszczalne normy przyjęte dla paszy. Ołów jest trucizną ogólnoustrojową, działa szkodliwie na układ krwiotwórczy, układ sercowo-naczyniowy, układ nerwowy, nerki, a także może powodować bezpłodność. Wpływa hamująco na rozwój psychiczny dzieci, może wywoływać uszkodzenia mózgu.